Soms kan een oefening in speculeren helpen om je even op andere gedachten te brengen en zo dat waar je in ondergedompeld bent met frisse ogen te zien. Daarom heb ik deze oefening in speculatieve politicologie gemaakt. Lees onderstaande scenario en geef daarna je creativiteit vrij spel. Veel plezier!
Zelda Flinder-Lu is historisch politicoloog. Zij doet onderzoek naar de gebeurtenissen voorafgaand aan H. Zij is gespecialiseerd in politieke configuraties in de delta aan het noordwestelijke kustgebied van Europa dat tegenwoordig Waterland heet. In het bijzonder richt zij zich op de periode 150-50 v.H., toen een smalle, afgegrensde strook van dit gebied bekendstond als Nederland.
In 472 n.H. neemt dr. Flinder-Lu deel aan een wetenschappelijke conferentie, waaraan ook zij een bijdrage zal leveren met een door collega-geleerden gevalideerde analyse. Ter voorbereiding op de discussie maakt ze een introductie en kopieert ze de kern van haar betoog naar een samenvattende presentatie. Onderstaand is een fragment uit haar tekst.
In het deel van Waterland dat tot 50 v.H. ‘Nederland’ werd genoemd, zijn diverse politieke configuraties te identificeren. Door te abstraheren van concrete politieke partijen in deze kuststrook ontstaat een typologie die ook betekenisvol is voor classificatie van partijen elders. De hoop is dat we aan de hand van deze duiding beter begrijpen welke gebeurtenissen en beslissingen geleid hebben tot H., opdat we mogelijk een herhaling van deze zetten – met deze uitkomst – voorkomen. Ik start met de gevonden typologie en werk later de implicaties voor andere waterrijke gebieden uit.
Planeet [VHEG(N)I]
‘Planeet [VHEG(N)I]’ verwijst als koepelbegrip naar een gevarieerde verzameling lokale partijen die de relatie probeerden te behouden tussen geopolitieke gebeurtenissen op wereldschaal en de gezondheid van de lokale ecologie. Enige academische discussie over deze verzamelnaam betreft ‘gemeentenaam’ (één woord) of ‘gemeente naam’ (twee woorden) in het acroniem ‘Vul Hier Een Gemeente(n/_N)aam In’. Hoewel niet alle partijen ‘Planeet’ in hun naam vermeldden, was dit wel wat/_hun verbond: een aanname van afhankelijkheid van een groter geheel en een verlangen daar een vruchtbare bodem voor te vormen. Ze werden in hun tijd nog niet ‘Aardsconservatief’ genoemd, maar het behoud van de levensvatbaarheid van planeet Aarde vanuit het mozaïek van gemeenten waar Planeet [VHEG(N)I] mee regeerde was wel degelijk de inzet. Variatie werd veroorzaakt door de mate van humanoptimisme dan wel zoöptimisme. Het eerste betrof het geloof dat de mensheid de wereld kon en moest redden, het tweede dat het leven zich wel zou redden, met of zonder de mens(_in huidig vorm). In het kielzog van dit onderscheid is ook variatie te vinden in technofilia dan wel technofobia. Hoewel deze lokale partijen in sommige gemeenten een extreme variant op dit laatste spectrum innamen, was in het algemeen sprake van mengvormen en een ideologie van empirische pragmatiek.
EB-partij
Het koepelbegrip ‘EB-partij’ refereert aan een gevarieerde verzameling lokale partijen die als gemene deler ‘Eigenbelang/Burgerbelang’ in de naam voerden, al dan niet in combinatie met een gemeente(n/_n)aam, en daarmee de belofte aangaven zich achter de gemeentegrenzen terug te zullen trekken en het leven daar te laten zoals het was. Het vertrekpunt was dat er weliswaar kon gebeuren wat wilde gebeuren op het wereldtoneel, maar dat betreffende gemeente hier niet aan wilde doen en dus ook niet meedeed. Deze lokale partijen rekenden zichzelf tot/op de mens-met-gezond-verstand, voor wie de wereld gek was geworden. De gevolgen van die wereldse waanzin wilden zij niet binnen de eigen gemeentegrenzen terugvinden. Variatie binnen dit type lokale partijen was te vinden volgens twee assen. De eerste as betrof de dichtheid van de grenzen en daarmee de vraag: mag er af en toe toch niet iets in en uit? Deze vraag kwam voort uit de gevolgen van een al te dogmatische toepassing en daaruit voortspruitende inteelt en zich ophopende uitstoot. Voorzichtig en onder voorbehoud stelden EB-partijen in hun programma’s grensbeleid voor dat cirkelde rond de terugkerende vraag: wie of wat mag er wanneer in en uit? Verdere variatie zat in hoe grof- of fijnmazig de programma’s en het beleid de selectiecriteria formuleerden en handhaafden. Doordat de tweede set antwoorden afhankelijk is van het antwoord op de eerste vraag ontstaan weliswaar geen kwadranten, maar dat was voor deze anti-wetenschappelijke logici geen bezwaar.
LID-partij
De koepelnaam ‘LID-partij’ is voor een gevarieerde verzameling lokale partijen die heil zagen in een terugkeer naar het Romeinse Imperium. LID is de afkorting van Lorem Ipsum Dolor; hiermee wordt aangegeven dat deze partijen voor mensen die aan het einde van hun eigen Latijn waren een opvultekst boden waarmee ze gaten in zichzelf konden dichten. Hoewel het Romeinse Imperium een historisch feit is, was de historische variatie van dit rijk niet meegenomen in de regressieve schets van waarheen deze gemeenten dan terug zouden willen onder aanvoering van de LID-partijen. Veeleer was sprake van een karikaturale selectie uit het verleden: een sterke man die eigenaar was van vrouwen, kinderen en slaven, een sterke leider die met lictores fascesquo vergezeld beslissingen uitdeelde, een rechtssysteem dat gebaseerd was op verticale gewelddadigheid in woord en daad. Verschillen tussen de lokale varianten waren praktisch georiënteerd. In hoeverre moest bijvoorbeeld Latijn in het publieke leven verplicht worden gesteld, en welk Latijn kon dit het beste zijn? Dit was geen trivialiteit aangezien het recht opnieuw gebaseerd zou moeten worden op het juist uitspreken van spreuken. LID-partijleden van de eerste orde was daarnaast het hypnotiserend effect van Latijns aandoende formules niet onopgemerkt gebleven. Buiten de mensenwereld bleken de formule-effecten echter verwaarloosbaar – reden voor LID-partijen om die wereld terug te verwaarlozen.
Hier pauzeert dr. Flinder-Lu even om een binnenkomend gesprek over de conferentie aan te nemen.
OPDRACHT
Kies een of meerdere elementen uit de tekst hierboven en laat je fantasie de vrije loop. Wat is bijvoorbeeld H. voor belangrijke gebeurtenis geweest? En zijn deze drie politieke configuraties de enige die dr. Flinder-Lu heeft gevonden? Hoe denk je dat de discussie naar aanleiding van haar analyse zal verlopen, welke vragen en tegenwerpingen kunnen er uit de zaal komen? Wat zouden die kantelpunten uit de conferentienaam zoal kunnen zijn? Welke andere bijdragen zou de stroom ‘Waterrijke gebieden wereldwijd’ nog meer bevatten? Wat ziet dr. Flinder-Lu eigenlijk als ze in 472 n.H. uit haar raam kijkt?
Kortom: speculeer er stevig op los! En geef je speculatie weer in een vorm naar keuze: tekst, schilderij, film, muzikale compositie, sculptuur, architectonisch ontwerp, … wat je wil. Als je het leuk vindt om je vondsten te delen, neem dan contact met me op.
De foto is van “La Sirène” van Marc Chagall (1945), genomen op de expositie De Kleurenpoëet in het Lalique Museum te Doesburg.