Stel dat we in een best wel complexe tijd leven en dat onderwijs een best wel complex maatschappelijk veld is, waardoor de onderzoekende houding van schoolleiders des te belangrijker wordt. En stel dat je die wil ondersteunen in een samenwerking aan een praktijkgericht onderzoek, waarin cocreatie van inzichten over 21ste-eeuws schoolleiderschap centraal staat. Dan kom je terecht in allerlei toestanden en daar hebben wij deze tien lessen uit getrokken:
- Participatief onderzoek – van methode naar paradigma: ontwerp de cocreatie vanaf het begin in een volwaardig gelijkwaardige samenwerking tussen onderzoekers en schoolleiders.
- Epistemologische uitbreiding: onderzoek samen waar de vanzelfsprekendheden zitten rond de belangrijkste concepten in de samenwerking en maak zo zichtbaar hoe iedereen denkt iets over die concepten te kunnen leren.
- Begripsontwarring: ga er niet vanuit dat iedereen hetzelfde bedoelt met dezelfde woorden (stabiele begrippen) en zaai lichte verwarring met technische woorden (instabiele begrippen), zodat de dubbelzinnigheid van taal voelbaar wordt.
- Schakeltaal: creëer samen woorden en beelden om technische begrippen voor elkaar toegankelijk en begrijpelijk te maken.
- Het agendaloze gesprek en de ‘we zijn niet netjes en beleefd’ regel: doorbreek verwachte rolpatronen en -routines van brenger en ontvanger van expertise, zodat alle gesprekspartners vrijuit kunnen en willen spreken.
- Schoolleiders de wereld van onderzoek in: doorbreek de eenzijdige aandacht van onderzoekers voor schoolleiders met een uitnodiging om de interesse wederzijds te maken.
- Van vraaggestuurd naar vraagstukgestuurd: laat zien dat ‘de onderzoeker’ niet de expert is in hoe een ander moet leren, maar dat onderzoekers en schoolleiders wel hun eigen leren kunnen demonstreren als er een gezamenlijk vraagstuk, bijvoorbeeld ‘21ste-eeuws leren’, wordt aangepakt (cocreatie).
- Van evidence-based innovatie naar practice-based besluitvorming: erken de waarde van theorie als een bouwsteen waar je in je eigen praktijk iets mee kunt, volg de regel van de theorie daarbij niet ongeacht alles (halen-mislukking-terugbrengen), maar onderzoek in dialoog hoe je wat wel werkt aan kunt passen (cocreatie).
- 21ste-eeuwse onderzoekers: onderzoek in de dialogische samenwerking je eigen denk- en redeneerroutines en ook hoe die bijdragen aan de complexiteit van het vraagstuk dat je onderzoekt.
- Waarde van abductie als methode van verbazing: beschouw verrassingen (inclusief irritaties en onrust) als ‘rijke punten’ waar meerdere werelden samenkomen en waar iets interessants en leerzaams mee te doen is.
Nieuwsgierig geworden? Download het rapport hier